کتاب Developing Inclusive Mobile Apps

کتاب Developing Inclusive Mobile Apps: Building Accessible Apps for iOS and Android (توسعهٔ اپلیکیشن‌های موبایل فراگیر: ساخت اپلیکیشن‌های قابل دسترس برای iOS و اندروید) نوشتهٔ راب ویتاکر، یک راهنمای عملی برای توسعه‌دهندگان موبایل (iOS و Android) است که بر ساخت اپلیکیشن‌های قابل دسترس برای همه کاربران، از جمله افراد دارای معلولیت‌های بینایی، حرکتی، شناختی و شنیداری، تمرکز دارد.

این کتاب با تأکید بر اهمیت «همدلی» به‌عنوان یک مهارت کلیدی برای توسعه‌دهندگان، ابزارها و تکنیک‌های پیاده‌سازی دسترسی‌پذیری مانند VoiceOver، TalkBack و Switch Access را با استفاده از فریم‌ورک‌های مدرن SwiftUI و Jetpack Compose آموزش می‌دهد و همچنین مبانی استاندارد WCAG 2.2 و الزامات قانونی مانند قانون دسترسی‌پذیری اروپا را پوشش می‌دهد.

در ادامه مقدمه‌ای از کتاب Developing Inclusive Mobile Apps را از زبان نویسنده شرح خواهیم داد.

مقدمه‌ای بر کتاب Developing Inclusive Mobile Apps:

دسترس‌پذیری (Accessibility) و فراگیرسازی (Inclusion) به هم گره خورده‌اند. فراگیرسازی یعنی خلق تجربه‌هایی که برای بیشترین تعداد ممکن از افراد، خوشایند و پذیرا باشد. دسترس‌پذیری – یعنی فرایند ساخت اپلیکیشنی که برای افرادی با نیازهای گوناگون قابل استفاده باشد – بخشی از مسیر توسعه نرم‌افزاری است که به یک تجربه فراگیر می‌انجامد. در فصل اول، پیش‌زمینه‌ای درباره دسترس‌پذیری، تاریخچه و اهمیت آن ارائه می‌دهم؛ فصل دوم این بحث را به حوزه «فراگیرسازی دیجیتال» گسترش می‌دهد.

پایه و اساس دسترس‌پذیری دیجیتال، دستورالعمل‌های دسترس‌پذیری محتوای وب (WCAG) است. این دستورالعمل‌ها به عنوان معیاری عمل می‌کنند که بر اساس آن قضاوت می‌کنیم آیا یک نرم‌افزار دسترس‌پذیر هست یا خیر. آن‌ها بر پایه تحقیقات گسترده و تخصص کارشناسان شکل گرفته‌اند، بنابراین استفاده از هر معیار دیگری بی‌فایده و از روی خودخواهی است. با این حال، این دستورالعمل‌ها به دلایل موجه به گونه‌ای نوشته شده‌اند که درک آن‌ها برای هر کسی که یک دانشگاهی با پیش‌زمینه عمیق در دسترس‌پذیری وب نباشد، بسیار دشوار و پیچیده است. از این رو، در فصل سوم تلاش می‌کنم الزامات WCAG را به شیوه‌ای ارائه دهم که برای توسعه‌دهندگان موبایل و سایر فعالان این حوزه، ملموس‌تر و قابل‌فهم‌تر باشد.

کتاب Developing Inclusive Mobile Apps برای هر کسی نوشته شده است که در خلق تجربه کاربری اپلیکیشن‌های موبایل نقش دارد و می‌خواهد اطمینان حاصل کند محصولی که می‌سازد، دسترس‌پذیر و فراگیر است. پیش‌زمینه کاری من توسعه نیتیو (Native) سیستم‌عامل iOS و گاهی کار روی سیستم‌عامل اندروید است؛ به همین دلیل، این کتاب به طور طبیعی بر پیاده‌سازی فنی و چگونگی ساخت اپلیکیشن‌های دسترس‌پذیر از دیدگاه یک توسعه‌دهنده تمرکز دارد.

با این حال، مخاطبان این کتاب فقط به کسانی که کد می‌نویسند محدود نمی‌شوند. اگرچه نمونه کدهای زیادی در کتاب وجود دارد، اما آن‌ها صرفاً ابزاری برای تحقق مفاهیم مورد بحث در کتاب هستند؛ مفاهیمی که طراحی بصری، طراحی رابط کاربری (UI)، طراحی سیستم و هر تصمیم دیگری که پیش از نوشتن کد اتخاذ می‌شود را در بر می‌گیرند.

یکی از نقاط قوت توسعه نرم‌افزار این است که می‌توانیم تقریباً هر چیزی را بسازیم. با این حال، برخی رویکردها می‌توانند به پیاده‌سازی‌های شکننده یا تجربه‌های کاربری ضعیف منجر شوند. راهنماها و مباحث این کتاب باید به شما کمک کنند تا مؤلفه‌های یک تجربه کاربری پایدار و دسترس‌پذیر را شناسایی کرده و تصمیم‌گیری‌های خود را هدایت کنید. در ادامه، نمونه‌های کد نشان می‌دهند که چگونه دسترس‌پذیرترین نسخه از تجربه‌ای را که برای خلق آن تصمیم گرفته‌اید، بسازید.

کدها در کتاب Developing Inclusive Mobile Apps برای iOS با زبان Swift و SwiftUI و برای اندروید با زبان Kotlin و Jetpack Compose ارائه شده‌اند. در مواردی که این فریم‌ورک‌ها هنوز از ویژگی‌های خاصی پشتیبانی نمی‌کنند، ممکن است در صورت نیاز به سراغ UIKit یا سیستم نمایشی قدیمی اندروید (Android View System) بروم.

کتاب Developing Inclusive Mobile Apps به دسترس‌پذیری وب موبایل (Mobile Web Accessibility) یا فریم‌ورک‌های چندسکویی (Cross-Platform) نمی‌پردازد. برای وب موبایل، تکنیک‌های استاندارد دسترس‌پذیری وب اعمال می‌شوند. من تجربه دست‌اولی در کار با فریم‌ورک‌های چندسکویی ندارم و به همین دلیل تصمیم گرفتم به آن‌ها نپردازم.

به طور کلی، دیدگاه من این است ابزارهایی که هدفشان پشتیبانی هم‌زمان از هر دو پلتفرم اصلی است، اغلب برای خلق تجربه‌ای که در هر یک از این سیستم‌عامل‌ها کاملاً بومی و طبیعی به نظر برسد با چالش مواجه می‌شوند و تجربه دسترس‌پذیری نیز این مشکل را تشدید می‌کند.

این کتاب در سطح کد بر روی دو پلتفرم پیشتاز موبایل تمرکز دارد. با این حال، اگر در حال ساخت اپلیکیشن برای سیستم‌عامل‌های جایگزین مانند KaiOS یا Sailfish OS هستید، اصول مورد بحث در فصل‌های غیرکدنویسی همچنان برای شما کاربردی خواهد بود.

فصل چهارم کتاب Developing Inclusive Mobile Apps به بررسی نحوه عملکرد سیستم دسترس‌پذیری در اندروید با Jetpack Compose، از جمله تکنیک‌ها و دانش لازم برای کار با «درخت دسترس‌پذیری» (Accessibility Tree) می‌پردازد. فصل پنجم ملاحظات مربوط به ویژگی‌های خاص فناوری‌های کمکی (Assistive Technologies) و قابلیت‌های دسترس‌پذیری در اندروید را پوشش می‌دهد.

فصل ششم کتاب Developing Inclusive Mobile Apps سیستم دسترس‌پذیری در iOS را بررسی می‌کند و دانش و ابزارهای لازم برای ساخت یک درخت دسترس‌پذیری کارآمد توسط سیستم را در اختیارتان می‌گذارد. سپس فصل‌های هفتم تا دهم به ملاحظات و جزئیات پیاده‌سازی فناوری‌های کمکی خاص و قابلیت‌های دسترس‌پذیری در iOS اختصاص دارند.

شاید متوجه شوید که فصل‌های اختصاص‌یافته به اندروید کمتر از iOS است. این موضوع به این معنا نیست که یک پلتفرم دسترس‌پذیری بیشتر یا کمتری دارد؛ بلکه نشان‌دهنده تفاوت در طراحی خود پلتفرم‌هاست. سیستم‌عامل iOS که در طول تاریخ خود طراحی‌محور بوده است، اغلب برای تطبیق یا تغییر رفتارهای پیش‌فرض نیاز به ملاحظات بیشتری دارد. اندروید، تا حدی به دلیل تنوع زیاد دستگاه‌ها، مسیر تکاملی متفاوتی را پیموده است.

فصل یازدهم کتاب Developing Inclusive Mobile Apps راهنمایی‌های عملی برای تست دسترس‌پذیری ارائه می‌دهد که مخاطب آن مهندسان تضمین کیفیت (QA) یا هر کسی است که در فرآیند تأیید و اعتبارسنجی تجربه‌های کاربری نقش دارد. این فصل ابزارها و تکنیک‌هایی را برای بهبود پوشش تست و سرعت تکرار (Iteration Speed) معرفی می‌کند.

در نهایت، فصل دوازدهم به موضوع فراگیرسازی بازمی‌گردد و بررسی می‌کند که چگونه می‌توان ایده‌های معرفی‌شده در سراسر کتاب را برای خلق تجربه‌های کاربری فراگیرتر برای طیف وسیعی از کاربران به کار گرفت.

سرفصل‌های کتاب Developing Inclusive Mobile Apps:

• About the Author
• About the Technical Reviewer
• Acknowledgments
• Introduction
• Chapter 1: Accessibility
• Chapter 2: Digital Inclusion
• Chapter 3: Web Content Accessibility Guidelines for Mobile
• Chapter 4: Jetpack Compose Accessibility Model
• Chapter 5: Android Accessibility Features
• Chapter 6: SwiftUI Accessibility Model
• Chapter 7: iOS Accessibility Features – General
• Chapter 8: iOS Accessibility Features – Vision
• Chapter 9: iOS Accessibility Features – Physical and Motor
• Chapter 10: iOS Accessibility Features – Hearing
• Chapter 11: Testing for Accessibility
• Chapter 12: Making Your App Inclusive
• Index

جهت دانلود کتاب Developing Inclusive Mobile Apps می‌توانید پس از پرداخت، دریافت کنید.